Bijbelgedeelte

Lees met elkaar: Ruth 1.

Zingen

Zing met elkaar enkele van deze psalmen of liederen:  

Psalm 25:2 en 4, en Psalm 33:10.

Lied 92: Ik geloof in God de Vader en lied 70: Heer', U bent mijn leven

Startopdracht 1 - In gesprek met (jonge) belijdende leden

Doel: Nadenken over de vraag 'waarom zou je belijdenis doen?'
Nodig: Eventueel kunnen er vooraf vragen voorbereid worden. Elk groepje kan ook een blad met vragen ter inspiratie krijgen. Denk aan vragen als:

• Wat maakte dat je ervoor koos om belijdenis te doen?
• Hoe kijk je terug op de belijdeniscatechisatie?
• Hoe kijk je terug op de belijdenisdienst?
• Wat zijn voor jou de grootste verschillen tussen de periode voor en na het doen van openbare belijdenis?
• Wat zou je willen meegeven aan jongeren die twijfelen of ze belijdenis willen doen?

Instructie: Nodig voor deze avond een aantal belijdende leden uit om (een poosje) aanwezig te zijn. Dit kunnen gemeenteleden zijn die de laatste jaren belijdenis hebben gedaan of juist mensen die langer geleden belijdenis hebben gedaan. Dit kunnen ook de leidinggevenden van de JV zelf zijn, maar voor de onderlinge band in de gemeente kan het mooi zijn om mensen van buiten de JV uit te nodigen. Verdeel de JV aan het begin van de avond in groepjes van drie of vier jongeren. Laat elk groepje in gesprek gaan met een belijdend lid.

Startopdracht 2 - Terugkijken op de laatste belijdenisdienst

Doel: Nadenken over de vraag 'waarom zou je belijdenis doen?'
Nodig: Post-its en pennen en een bord.
Instructie: In de meeste gemeenten komt het elk voorjaar, meestal met Pasen of Pinksteren terug: de belijdenisdienst. Kijk of luister samen een gedeelte van de laatste belijdenisdienst terug. Denk bijvoorbeeld aan het stellen en beantwoorden van de belijdenisvragen of de persoonlijke toespraak van de predikant tot de nieuwe belijdende leden. Het kan ook een deel van de preek zijn. Dit vereist vooraf wel wat uitzoekwerk van degene die de JV-avond leidt. Laat jongeren tijdens het kijken/luisteren opschrijven wat hun ervaringen zijn. Wat raakt hen? Wat stoort ze misschien? Wat vinden ze mooi? Wat nemen ze hiervan mee? Hebben ze ergens vragen over? De post-its kunnen (anoniem) op een bord geplakt worden en plenair worden besproken. Wellicht komen hier ook vragen bij boven die eventueel kunnen worden gedeeld met de predikant.

Na deze avond...

Weet je: hoe je zelf staat tegenover het doen van belijdenis.
Besef je: dat je God in al je keuzes nodig hebt en dat keuzes nooit vrijblijvend zijn.
Kun je: in je eigen woorden een belijdenistekst opstellen.

Kerntekst

Ruth 1:16-17‘Maar Ruth zeide: Val mij niet tegen, dat ik u zou verlaten, om van achter u weder te keren; want waar gij zult heengaan, zal ik ook heengaan, en waar gij zult vernachten, zal ik vernachten; uw volk is mijn volk, en uw God mijn God. Waar gij zult sterven, zal ik sterven, en aldaar zal ik begraven worden; alzo doe mij de HEERE en alzo doe Hij daartoe, zo niet de dood alleen zal scheiding maken tussen mij en tussen u!’

Weg uit Israël

Het boek Ruth start met een tijdsaanduiding: ‘In de dagen, als de richters richtten, zo geschiedde het, dat er honger in het land was’ (vers 1). Binnen deze periode zoomt het boek in op een bepaald gezin uit de tijd van de Richteren: Elimelech, zijn vrouw Naomi en hun zonen Machlon en Chiljon uit Bethlehem. Ze reizen vanwege hongersnood naar Moab om daar ‘als vreemdeling te verkeren’ - iets wat ons tegenwoordig ook nog bekend kan voorkomen als we denken aan asielzoekers. Elimelech en Naomi hadden het plan om tijdelijk in Moab te blijven (verkeren als vreemdeling) en dan weer terug te reizen naar Israël. Uiteindelijk zijn ze er minimaal tien jaar geweest (vers 4).

Het is niet duidelijk wanneer het boek Ruth zich precies afspeelt. Oudere verklaarders zoals Matthew Henry en Dächsel noemen de tijd van Gideon omdat er in deze periode hongersnood was in Israël door invallen van de Midianieten (Richteren 6:1-6). De tekst van het boek Ruth zegt hier echter zelf niets over en latere uitleggers vinden het ook niet aannemelijk dat Ruth zich in deze tijd zou hebben afgespeeld. Wel is duidelijk dat het verhaal niet plaatsvindt in de tijd van Ehud (Richteren 3), omdat Israël toen onderdrukt werd door Moab en er later mee in oorlog raakte. Een andere aanwijzing is Mattheüs 1:5 waar staat dat Rachab (uit Jericho, Jozua 2) de moeder van Boaz is. Overigens is het daarbij ook goed mogelijk dat er een paar generaties overgeslagen zijn en dat Rachab eerder een overgrootmoeder van Boaz was.

Was het een goed idee om Israël te verlaten? Ook al weten we de precieze achtergrond van deze hongersnood niet, we weten wel dat in de Bijbel hongersnood in Israël, ‘het land van melk en honing’, gezien wordt als straf van God. Het vertrek van het gezin van Elimelech naar Moab was daarom om twee andere redenen problematisch. De eerste reden was dat Moab een heidens land was dat volop de afgoden diende. Het gezin van Elimelech zou daarin makkelijk meegesleurd kunnen worden. De tweede reden is dat God niet vraagt om weg te vluchten van de straf, maar dat Hij vraagt om bekering en berouw (zie Lev. 26 en Deut. 30:1-2). Toch verlaten Elimelech, Naomi en Machlon en Chiljon op een dag Bethlehem, het kleine stadje met de naam ‘Broodhuis’…

Gespreksvragen

1. Elimelech en Naomi zullen er vast goed over nagedacht hebben toen ze de keuze maakten om te vertrekken. Welke afwegingen zullen ze gemaakt hebben?
2. Hoe zou jij een dergelijke keuze aangepakt hebben?
3. Hoe is het afgelopen met het gezin van Elimelech in Moab? Probeer hierbij voor elk gezinslid te beschrijven wat de gevolgen zijn geweest van de keuze om naar Moab te gaan.
4. Vraag 1 en 3 laten een patroon zien. Zijn er andere verhalen in de Bijbel waarin je dat patroon ook ziet en hoe dan? Of ken je misschien verhalen waarin mensen tot een heel andere keuze komen dan Elimelech en Naomi?
5. Hoe kunnen verhalen uit de Bijbel zoals het gedeelte dat we net bespraken en wat je bij vraag 3 bedacht hebt, jou helpen als jij een moeilijke keuze moet maken?

Op de grens

‘Alzo werd deze vrouw overgelaten na haar twee zonen en na haar man’… Naomi is alleen overgebleven. Althans, ze heeft nog twee schoondochters, de vrouwen van haar gestorven zonen. Verder is er niets wat Naomi in Moab houdt, bovendien heeft ze gehoord dat de HEERE zijn volk bezocht heeft, waardoor er weer eten is in Israël (vers 6). Het is opvallend dat de naam HEERE (Gods verbondsnaam) hier voor het eerst gebruikt wordt én dat dit gelijk op een heel positieve manier is: God geeft Zijn volk weer voedsel.

Naomi besluit terug te gaan en haar schoondochters gaan met haar mee. Onderweg probeert Naomi hen er met argumenten ervan te overtuigen terug te gaan. In eerste instantie blijven Orpa en Ruth volharden, maar uiteindelijk keert Orpa terug. Naomi dringt er dan op aan dat Ruth ook gaat, ze stelt Orpa die teruggekeerd is naar haar goden, zelfs ten voorbeeld aan Ruth! Luistert die ook naar haar schoonmoeder? Nee, helemaal niet, Ruth gaat er in alle toonaarden tegenin. Ze zweert zelfs een eed: ‘Alzo doe mij de HEERE en alzo doe Hij daartoe, zo niet de dood alleen zal scheiding maken tussen mij en tussen u! (vers 17).

Gespreksvragen

1. Pak het printblad erbij. Maak in de kolommen voor elk van de vrouwen een overzicht van de redenen die ze hebben voor hun keuze: voor Orpa is dat de keuze om terug te gaan, voor Ruth de keuze om bij Naomi te blijven en voor Naomi de keuze om terug te gaan naar Israël.
2. Schrijf nu in elke kolom op wat de houding van deze vrouw is ten opzichte van de God van Israël.
3. Schrijf in een nieuwe kolom op hoe je denkt dat deze vrouwen zich gevoeld zouden hebben.
4. Bekijk de ingevulde tabel goed. Van wie herken jij iets (redenen, houding, gevoel) en hoe komt dat?
5. Wat zou je van een van deze vrouwen willen leren?

Terug in Bethlehem

Na het vertrek van Orpa en de belijdenis van Ruth steken Naomi en Ruth de grens over, op weg naar Bethlehem. Als Naomi gedacht had dat ze onopvallend weer in Bethlehem kon gaan wonen, dan heeft ze zich danig vergist. ‘En het geschiedde, als zij te Bethlehem inkwamen, dat de ganse stad over haar beroerd werd…’ Bethlehem loopt uit en de mensen zijn ontsteld. Is die vrouw Naomi? En waar is Elimelech en waar zijn die jongens van hen? Machlon en Chiljon? En wie is die heidense vrouw?

En het zijn niet alleen de inwoners van Bethlehem die beseffen dat er iets definitief veranderd is, Naomi weet ook dat alles veranderd is. Ze klaagt: ‘Noem mij geen Naomi meer’ (wat lieflijkheid of mijn plezier betekent), maar noem mij Mara (de bittere of bitterheid)’. En ze legt uit wat er gebeurd is. Ze had alles, man en kinderen (‘vol toog ik weg’), maar leeg is ze teruggekomen. Man en kinderen dood en niets om van te leven. Ja, Naomi gaat nog verder: de Almachtige, de HEERE, staat Zelf tegenover mij, Hij getuigt tegen mij en Hij is het Die ‘mij kwaad aangedaan heeft’. Alles lijkt verloren. Niemand durft te reageren. Is er dan geen hoop meer? Jawel, God heeft aan Zijn volk gedacht, want als Naomi en Ruth Bethlehem binnenkomen en Naomi haar klacht voor de voeten van de inwoners van Bethlehem werpt, dan ruist intussen de gerst op het land (vers 22).

Gespreksvragen

1. Vat de klacht van Naomi samen. Ken je andere Bijbelse personen die soortgelijke dingen zeiden?
2. Wat doet het met je dat een Bijbels persoon zulke dingen zegt?
3. Lees nog eens Ruth 1: 19-22. Wat is Gods reactie op de woorden van Naomi?
4. Wat raakt je in Gods reactie?

Stelling

Tegen God kun je altijd alles zeggen

Bidden

Suggesties om voor te bidden vanuit het Bijbelgedeelte of thema:  

• Bid voor mensen die op de vlucht zijn voor honger, net als Naomi en haar gezin.
• Bid voor de belijdeniscatechisanten in de gemeente en voor gemeenteleden die er nooit toe gekomen zijn om belijdenis te doen.
• Bid voor mensen die afgehaakt zijn, zoals Orpa.
• Bid voor mensen die verbitterd zijn geraakt in de kerk.

Slotopdracht

Benodigdheden: kartonnen kaartjes op A5-formaat, pennen, kleurpotloden.

Ruth geeft op de grens tussen Moab en Israël woorden aan haar geloof en haar verbondenheid met Naomi. Je zou kunnen zeggen dat ze belijdenis doet – al is dat iets wat in het Israël van de Bijbel nog niet bestond. Stel je voor: jij mag je eigen belijdenistekst schrijven, net als Ruth haar eigen belijdenistekst koos. Wat zou jij zeggen? Schrijf het op een kaartje. Vind je het lastig om er woorden aan te geven? Je kunt ook tekenen. Als je het lastig vindt om deze vragen voor jezelf te beantwoorden, denk dan eens aan iemand die je kent en die vol overtuiging bij de gemeente hoort. Kun je voor die persoon een belijdenis schrijven? Of voor iemand uit de Bijbel die voor jou een voorbeeld is?

Uit de belijdenisgeschriften

Uit de Heidelbergse catechismus:

Zondag 12, vraag en antwoord 32

Nederlandse Geloofsbelijdenis, artikel 1